Uyghurlar-- köp menbelik, Köp qatlamliq, Köp tereplime medeniyetni shekillendürüp, Jung'hua medeniyiti hetta dunya medeniyitige belgilik tesir  körsetken qedimiy medeniyetlik milletlerning biri. Qol yuyush medeniyti- uyghur milliti arisida uzaq zamanlardin béri dawamliship we mukemmelliship kéliwatqan bir xil ésil medeniyet we enene hésaplinidu. Bu yerde tilgha élniwatqan téma gerche anglimaqqa kishige anche chong ishtek tuyulmisimu, Estayidil küzitidighan bolsaq, Bulargha bir munche ilmiylikning, Ilgharliqning, Ijadiyliqning yoshurun'ghanliqini köreleymiz.

      ▲qol yuyush-- uzaq tarixqa ige bir xil ésil enene bolup, U, Uyghurlarning taziliqqa- pakizliqqa intayin ehmiyet béridighanliqining roshen gewdilinishi we kündilik turmushtiki konkirét ipadilinishidur.

      Uyghurlar: Taziliq- saghlamliqning anisi, Barliq güzellikning asasi, Insan tebiiti we exlaqning zinniti, Dep qaraydu. Shundaqla, Késellikning qol arqiliq éghizdin kiridighanliqini; Qol pakiz bolsa, Pütün beden saghlam, Ömri uzun bolidighanliqini chongqur chüshinidu. Shuning bilen bir chaghda, Taziliqqa riaye qilishni sherep, Riaye qilmasliqni nomus dep bilidu. Shu wejidin, Taziliqni kündilik turmushtiki barliq ish herketning aldigha qoyup, Omumiy beden taziliqi, Yémek- ichmek taziliqi, Kéyim- kéchek taziliqi, Öy- imaret taziliqi, Muhittaziliqi,  Qatarliqlargha tüjüpilep intayin ehmiyet bérip kelmekte; Shundaqla qol yuyushni aile  medeniyitining muhim mezmoni qatarida merkezlik orun'gha qoyup kelmekte; Uyghurlar her qétim uyqudin oyghinip orunliridin turghanda, Aldi bilen qolini, Andin bashqa  ezalirini yuyidu. Ash- tamaq étish, Köktat adalash, Yémek- échmek teyyarlash, Her xil ash- tamaq we bashqa qoshumche yémekliklerni yéyishtin awwal we kéyin qolini pakiz yuyidu. Bolupmu toy- tökün, Nezir- chiragh, Méhmandarchiliq qatarliq ammiwi sorunlarda qol yuyush alahide chong ish qatarida hörmet- ékram bilen qaide- yosunluq halda tertiplik élip bérilidu. Méhmanlarning qoligha su élishta neps ishlen'gen aptuwa- chilapchilar hazirlinidu. Sahibxan tereptin qolgha su qoyushqa  mexsus adem orunlashturulidu, Qolgha su qoyghuchilar méhmanlargha bolghan hörmet hésyati bilen suning issiq- soghuqliqini obdan tengshep, Ong qolida aptowaning béghini tutup, Sol qolining alqinini aptowaning qorsiqigha yenggil tekküzüp, Yashta we  hörmette chong bolghanlardin bashlap, Méhmanlarning aldigha égilip turup, Nöwet bilen aldirimay üzüp- üzüp qoligha su qoyidu. Uningdin bashqa, Aile ezaliri ara qol yuyduridighan ishlarmu daim bolup turidu. Qolgha su bérishningmu munasip qaidisi bolup bar bolup, Adette 3 qétimdin 5 qétimghiche su qoyush boyiche dawamlishidu. Yeni bérinchi qétimda azraq, Ikkinchi qétimda otturhal, Üchinchi qétimda yenggil, Üzüldürmey su qoyush kérek.

      ▲meyli qandaq jayda bolsun kichikler chonglarning, Perzentler ata- anilarning qoligha su qoyidu we bumu oxshashla yuqirqi qaide- tertip boyiche élip bérilidu. Her qétimliq qol yuyushlardin kéyin, Pakiz löngge bilen qol sürtilidu. Chünki, Uyghurlar qoyuq tamaq we bashqa yémekliklerni pakize qol bilen yéyishni kichikidin bashlap adet qilghan bolup, Bundaq yéyilgen tamaqning temi qoshuq we choka bilen yéyilgen tamaqqa qarighanda tatliq we yéyishlik bolup, Keypiyatni yuqiri kötüridu. Uyghurlarning qol yuyush medeniyiti eneniwilikke ige. Shuning üchünmu uyghurlar adette her xil yuqumluq késelliklerge ongayliqche giriptar bolmaydu hemde buning xasiyiti ten qurulushi, Chiray güzelliki, Rohiy keypiyati jehetlerdinmu gewdilinip turidu. Uyghurlarning élimiz hetta dunya boyichimu uzaq ömür körüdighan milletler qataridin orun élishimu qol yuyush asas qilin'ghan taziliq medeniyiti bilen zich munasiwetlik, Dep qarashqa bolidu.